લાલચ

બહુજ મુશ્કેલથી છોડ્યો છે એ માર્ગ,
નથી ફરીને ભટકવું અંધારી ગલીઓમાં.

મૃગ-જળ સમાન આકર્ષિત કરે,
શામાટે મારી લગડ ન મુકે?
ફરી ને ભટકવા પ્રરિત કરે,
શામાટે મને તે ન તરછોડે?

આશા જ્યાં હતી જીતવાની....
લાલચ તો છે બેવફા....
કોઈની ક્યાં હતી થવાની?

આ લાલચ નું શું કરવું?
લાલચ યુગ-યુગ થી છે જૂની,
લાલચ એકાંત થી યે ઊંડી,
લાલચ દુશ્મન થી યે ભૂંડી,
લાલચ મન ને ઘડી સતાવે.
લાલચ મન ને મર્કટ બનાવે,
આ લાલચ નું શું કરવું?

હવે નથી જીવવું નકલી ચમક સાથે જીવન,
બહુ જહેમત પછી ન-નકલી માર્ગ જડ્યો છે.

છતાં મન શામાટે ભટકે?
લાલચ કેમ તૃષ્ણા કરી ત્રાટકે?

ફક્ત એક માર્ગ પર ચાલી શકાય.
ફક્ત..ફક્ત એક માર્ગ પર ચાલી શકાય.

આસાન માર્ગ પર સૌ નો સાથ,
કઠીન પર ભડવીર એકલો.
આસાન માર્ગ પર ચાલે ટોળું,
કઠીન માર્ગ પર સાવજ એકલો.

મન કેમ ભૂલે, મન કેમ ભૂલે?
છેવટ ની યાત્રા માં નથી પસંદગી.
ત્યાં નથી ટોળું કે ગરદી,
ત્યાં નથી ઇત્છા કે મરજી.

ભલે રહ્યો કાટા ને કંકર ભર્યો.
પણ છે તો વિશ્વાસ ભર્યો,
સત પ્રતીસત પરિણામ ભર્યો.

કાટા-કંકર થી ડરે તે સાવઝ શાનો?
ના, ના, નથી વિચલિત થવું હવે.

બહુજ મુશ્કેલ થી છોડ્યો છે એ માર્ગ,
નથી ફરીને ભટકવું અંધારી ગલીઓમાં.

क्षमा

एक ने कहा भूल जाओ,
दूजे ने कहा भूल जाओ,
औरो ने कहा भूल जाओ,
ज़ख्म को तुम भूल जाओ,
ज़ख्म देनेवाले को भूल जाओ.

सभी गलत तो हो नहीं सकते!!
किस-किस की बातों को टालू?
जीवन भर सत्य के साथ चला हुं,
सत्य-वचन से कब तक भागु?

समय चलते ज़ख्म तो भर जाएंगे,
हृदय-घाव भरना बसमें नहीं.
हृदय पर काबू पा भी लू,
मन पर काबू बस में नहीं.

चलो जाने दो,
नया सवेरा, नई सुबह.
हृदय और मन को साफ किया,
ज़ख्म देनेवाले को माफ किया.

बार-बार माफी समझमें नहीं,
जवानी जीवन-भर बस मे नहीं,
अब थक चूका शरीर है,
नए घाव सहना बस में नहीं.

सोचता हुं; क्या करु?
ऐसा कुच काम करु!!
खाने न पड़े ज़ख्म नये.
सोचता हुं; क्या करु?

सोचता हुं; साधु बन जाउ
स्थित्प्रग्नता अंगिकार करु.
सोचता हुं; भग्वे मे क्या रखा है?
गृहस्थ-जीवन मे हि साधुत्व स्वीकार करु.
जीवन कि नये से शरुआत करु.

- दिलीप पंचमिया

मान
आप ने हमें तबभी ज़ुकाया था,
आप हमें अबभी ज़ुका रहे हो.

हम तबभी ज़ुके थे,
हम आज भी ज़ुकेंगी.

जुकने से न कोई छोटा हुवा है,
जुकने से न कोई छोटा होगा.

हा, ज़ुकाने वाले की बात और है.
बेचारा, न बड़ा था, न बड़ा हुवा.

बेचारा, औरो को ज़ुकाते-ज़ुकाते,
था उससेभी छोटा हो गया.

- दिलीप पंचमिया

Dilip R Panchamia

I love to invite comments on Jaina Philosophy.